VSSM’s support helps the women from nomadic community purchase a sewing machine and acquire financial independence ..

Shilpaben (Lilaben) Goswami with her sewing machine.

In 1971 many nomadic families living in Pakistan’s Tharparkar migrated to India.  Later many  of these families settled in Tharad’s Shivnagar area. During the partition of 1947 these families were working in Pakistan and remained there, the boundaries have never ever been able to hold back the wandering nomads who roamed for work across this vast country They were absolutely unaware of the consequences of new boundaries been drawn between a nation that was their home. So they stayed in the region they were working during migration. After the partition  the dynamics changed, they did not feel at home so when during the 1971 war they got an opportunity to migrate they chose to do so and come to India. The Government of India gave them all the rights of a citizen of this country. However they still do not have a house or land, their lifestyles have become sedentary but own no place of their own. The women are skilled with crafts of appliqué, embroidery, sewing etc. 

Aarti Goswami with her sewing machine.

VSSM has been working with these families. 2 years back 90 women received training in appliqué and various other dexterous skills. These trained women began bring job work from the local merchants. Later we also organised a training workshop for tailoring. After the training 8 of these women asked for a loan to purchase a sewing machine. Since they had no savings buying  sewing machine on their own wasn’t possible for them. The assured to pay regular EMIs of the  loan. VSSM decided to support these 8 women. Teh stories of these 8 women are narrated below. 

Inspite of wanting to study well 18 years old Aarti Goswami had to drop out of school because of weak financial condition of her family. Aarti’s father is truck driver addicted to alcohol, contributing absolutely nothing to run the house. The house functioned on the income of her mother Shardaben who took embroidery jobs.  Aarti began contributing to the family income by taking job work for appliqué. Tailoring was a skill Aarti planned to acquire hence, when she got an opportunity to do that she quickly  enrolled for the VSSM organised tailoring training. Earlier it was difficult to meet the family expenses but with Shardaben and Aarti both earning decent incomes the family’s financial well-being has improved. They mother-daughter duo also save money and  deposit the saving in a bank. Recently Aarti got engaged and Shardaben has decided to give the sewing machine on which Aarti works in dowry!! They have began shopping for the wedding from the money they have saved.  These women have  gained financial independence in the true sense.  

Anitaben Oza with her sewing machine.

19 years Ramila Gadaliyaa’s family are ironsmiths. The income from the family profession is not enough to sustain her large family. Ramila enrolled herself for the tailoring training by VSSM. After 2 months of leaning Ramila couldn’t learn enough to make her an independent tailor. Her friend Aarti Goswami who had also taken training at VSSM helped Ramila master the skill. Ramila’s family was know to VSSM  so on their request VSSM gave them  loan to buy a sewing machine. Ramila began taking independent tailoring jobs. After her marriage Ramila took the machine along and her income is supporting the family she has married into.

25 year old Pawanben Goswai is a mother of 4 kids. Her husband drives auto rickshaw in Tharad but contributes absolutely nothing in running the household. Pawanben a skilled appliqué craftswomen decided to learn tailoring with an objective to earn a decent income. Pawanben takes up tailoring jobs for stitching traditional Rajasthani and is so skilled at creating the outfits that everyone insists she tailors their outfits. Pawanben is raising her children single handedly, educating them and running the household without any financial support of her husband. The income is so good that she is easily able to pay instalments of VSSM’s loan. 

Guddiben Goswami with her sewing machine.

Shilpaben Goswami too learnt tailoring through the training classes by VSSM. Her husband Govindbhai works at a brick making factory and earns Rs. 3,000 a month. The income is barely enough to feed the family of six. The couple has three daughters and a son. The financial crunch made the couple decide to remove the eldest daughter from school but the income from Shipaben’s tailoring jobs has helped them change their decision. The family income has increased considerably and their daughter continues to go to school. Shilpaben is skilled at sewing lace on the odhni’s adorned by Marwari women. They are thankful to VSSM for the support it has provided to them. 

Gomiben Goswami witnessed a considerable improvement in her family’s financial health after she began tailoring at home. After completing her tailoring training Gomiben requested VSSM to support her buy a sewing machine. SHe stitches blouses and does appliqué on bedsheets  when ever she has extra time on hand.  Her financial condition is gradually improving.

Nanuben Harijan with her sewing machine.  

Anitaben lost her husband a few years back. The couple has two children. Anitaben worked as a assistant at an ICDS center but lost her job because of her continued illness. VSSM and Tharad municipal corporation had organised a tailoring workshop for widowed women staying in and around Tharad. Antigen received tailoring training through this workshop. After the workshop she took up a job at a tailor’s shop but felt the need to own her own sewing machine to improve her income. She requested VSSM’s Shardaben to support her with loan for buying a sewing machine. We supported her with a loan to purchase a sewing machine. She is skilled in sewing ladies costumes.  Teh income is enough to sustain her family. Antigen currently lives in a rented house but plans to build her own small house and educate both her kids well. 

Nituben Goswami with her sewing machine.  

Guddiben (Samdaben) left her husbands home after a marital discord. She came back to stay with her aging mother. Her mother took jobs of making appliqué bedsheets so Guddiben also decided to continue doing the same.  The feeling that the income can be better if she honed the craft of tailoring always stayed in the back of her mind. So when she got an opportunity to learn tailoring through VSSM’s tailoring training she quickly enrolled herself. She has very good skill of sewing the skirts worn by Rajput women in the region. VSSM has also supported her in buying a sewing machine. Income has increased considerably. She also takes up appliqué jobs from the local merchants and gives it to other women in her vicinity. We are glad she is taking the initiative to improve the lot of other women around her.  

Nanuben inlaws pushed her out of their family home after the death of her husband. She has two young daughters studying in 9th and 7th grades. The three now stay in a kuccha structure in Tharad. Nankeen learnt tailoring in VSSM organised training and later VSSM provided her loan to by a sewing machine. She tailors salwar-kameez. Income is good the family is able to manage its needs and pay of VSSM’s loan from the income. 

vssmમાંથી વગર વ્યાજે લોન લઈને વિચરતી જાતિની બહેનો સિલાઈ મશીન લાવ્યા અને ઘરનો કારભાર સંભાળતા થયા

Pavanben Goswami with her sewing machine.

પાકિસ્તાનના થરપારકરમાં રહેતાં ઘણા પરિવારો ૧૯૭૧માં પાકિસ્તાનમાંથી હિજરત કરીને ભારતમાં આવ્યાં. બનાસકાંઠાના થરાદના શિવનગર વિસ્તારમાં હિજરત કરીને આવેલા ઘણા પરિવારો સ્થાઈ રહેતાં થયા. સદીઓથી પોતાના વ્યવસાય અર્થે ફરતા આ પરિવારોને સીમાડાના વિભાજનથી શુ થશે એની કલ્પના નહોતી. એ ક્યાં સીમાડાથી બંધાયેલા હતા? જ્યાં કામ મળે અને જેમને આ સમુદાયોની સેવાની જરૂર હોય ત્યાં આ પરિવારો પહોચી જતા. અને એટલે જ દેશના ભાગલા વખતે તેઓ પાકિસ્તાનના જે વિસ્તારમાં કામ ધંધા અર્થે ફરતા ત્યાં જ કાયમ રહેવાનું થઇ પડ્યું. પણ ફાવે નહિ અને આખરે ૧૯૭૧ના યુદ્ધ વખતે થયેલી હિજરતમાં તેઓ ભારતમાં આવીને રહ્યા. સરકારે એમને દેશના નાગરિક તરીકેના તમામ આધારો આપ્યા. પણ તેઓ જ્યાં રહે છે એ જગ્યા સરકારે હજુ એમને આપી નથી. પહેલાં વીચરતું જીવન જીવતાં આ પરિવારો હવે થરાદમાં સ્થાઈ રહે છે. ભરતકામ, પેચવર્ક, સિલાઈકામમાં આ પરિવારો પાવરધા છે.. 

Ramilaben Gadlia with her sewing machine.

vssm આ પરિવારો સાથે કામ કરે છે. બે વર્ષ પહેલાં ૯૦ બહેનોને પેચવર્કની તાલીમ આપણે આપી હતી એ પછી જુદી જુદી કુશળતા સંદર્ભની તાલીમો આ પરિવારો માટે vssm દ્વારા થઇ. તાલીમ મેળવેલી બહેનોને સ્થાનિક વેપારી કામ આપે અને એમનું ગુજરાન ચાલે. બે વર્ષ પહેલાં સિલાઈકામની તાલીમ આપ્યા પછી ૮ બહેનોએ સિલાઈ માટેના મશીનની માંગણી કરી. એમની પાસે બચત નહિ એટલે સિલાઈ મશીન ખરીદી શકે એવી ક્ષમતા નહિ પણ vssmમાંથી વગર વ્યાજે લોન આપે તો ધીમેધીમે ભરીશું એવી લાગણી ખરી. એટલે આપણે ૮ બહેનોને લોન આપી. 

આરતી ગૌસ્વામી ઉંમર ૧૮ વર્ષ. પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ એટલી સારી નહિ એટલે ભણવાનું ખાસ થઇ શક્યું નહિ. પેચવર્ક ખુબ સારું કામ કરે અને એમાં જો સિલાઈકામ આવડી જાય તો ચારચાંદ લાગી જાય. આપણા ક્લાસમાં તે સિલાઈકામ શીખ્યા. આરતીની માં શારદાબેન પણ ભરતકામ કરે. પતિ ટ્રક ચલાવે પણ દારૂની લત થઇ ગયેલી એટલે ઘરે પૈસા ના આપે ઉલટાનું ઘરમાંથી શારદાબહેનની કમાણીના પૈસા પણ જબરજસ્તીથી લઇ જાય. ક્યારેક ઘર ચલાવવું મુશ્કેલ બની જતું. પણ હવે શારદાબેનની સાથે સાથે આરતી પણ કમાતી થઇ છે. હવે માં- દીકરી બચત ઘરમાં ના રાખતા બેંકમાં કરતા થયા છે. આરતીના લગ્ન પણ નક્કી થયા છે.. અને દીકરીને દાયજામાં આ સિલાઈમશીન કે જેના પર આરતી કામ કરે છે આપવાનું પણ એમણે નક્કી કર્યું છે. આરતીની કમાણીમાંથી જ આરતીના લગ્નની વસ્તુ પણ ખરીદી છે.. આમ ખરા અર્થમાં શારદાબેન અને આરતી બંને પગભર થયા છે. 

રમીલા ગાડલિયા(લુહાર) ઉંમર ૧૯ વર્ષ. પિતા લોખંડમાંથી વિવિધ ઓજારો બનાવવાનું કામ કરે. પરિવારમાં સભ્ય સંખ્યા મોટી. એટલે માંડ માંડ પૂરું થાય. રમીલા રૂ.૧૫૦૦ ભરીને થરાદમાં ચાલતા સીવણ ક્લાસમાં સિલાઈકામ શીખવા માટે ગયા. બે મહિના તાલીમ લીધી પણ સિલાઈકામ બરાબર આવડ્યું નહિ. આરતી જેને vssm દ્વારા સીલાઈની તાલીમ આપવામાં આવી હતી એ રમીલાની બહેનપણી. એટલે આરતીએ રમીલાને સિલાઈ કામ શીખવાડ્યું. રમીલાનો પરિવાર પણ vssm સાથે સંકળાયેલો એટલે સિલાઈ મશીન ખરીદવા માટે લોન આપવા એમણે વિનંતી કરી. આપણે મશીન આપ્યું અને રમીલા પણ સરસ કામ કરતી થઇ ગઈ. એના લગ્ન પણ હમણાં જ થયાં. સાસરે પણ સિલાઈકામ કરે છે અને પરિવારને આર્થિક રીતે મદદરૂપ થાય છે. 

પવનબેન ગૌસ્વામી ઉંમર ૨૫. પરિવારમાં ચાર બાળકો. પતિ થરાદમાં રીક્ષા ચલાવે પણ એમની આવકમાંથી એક રૂપિયો પણ ઘરે મળે નહિ. પેચવર્કનું કામ કરે અને સિલાઈકામ પણ શીખ્યા. અત્યારે હાલમાં રાજસ્થાનના બહેનોના જે પારંપરિક ડ્રેસ પહેરે છે એ બનાવવાનું કામ કરે છે. એક ડ્રેસની સિલાઈના રૂ.૪૦૦ મળે છે પવનબેનના કામની કુશળતા ખુબ છે એટલે લોકો એમના ત્યાં સિવડાવવાનો આગ્રહ પણ રાખે છે. પતિની આવકની ઈચ્છા રાખ્યા વગર ચાર બાળકોને ભણાવવાનું અને ઘરનું પણ પુરુ કરે છે. vssmમાંથી મળેલી લોન પણ આરામથી ભરપાઈ કરે છે. 

શિલ્પાબેન ગૌસ્વામી પણ vssm દ્વારા આયોજિત સિલાઈ ક્લાસમાં સિલાઈકામ શીખ્યા. એમના પતિ ગોવિંદભાઈ ઇંટો બનાવવાની ફેકટરીમાં મજૂરી કરે એમને માસિક રૂ.૩,૦૦૦ પગાર મળે. આર્થિક ભીંસ ખુબ રહેતી.  પરિવારમાં ત્રણ દીકરી અને એક દીકરો. મોટી દીકરી ભણતી પણ આર્થિક મુશ્કેલીના કારણે એનું ભણવાનું છોડાવવાનું તેઓએ નક્કી કરી લીધું હતું પણ શિલ્પાબેન સિલાઈકામ શરુ કરતાં અને પરિવારની આવકમાં વધારો થતાં એમણે દીકરીને આગળ ભણાવવાનું ચાલુ રખાવ્યું. મારવાડી ઓઢણીમાં લેસ લગાડવામાં શિલ્પાબેન ખુબ કુશળ છે.  vssm એમની સાથે છે એનો આ પરિવાર આનંદ વ્યક્ત કરે છે.

ગોમીબેન ગોસ્વામી પરિવારમાં બે બાળકો. પતિ છૂટક મજૂરી કરે. ઘર ચાલવાનું મુશ્કેલ પડે. ગોમીબેન પણ સિલાઈકામ શીખ્યા અને સિલાઈ મશીન માટે vssm દ્વારા લોન આપવામાં આવી. તેઓ બ્લાઉઝ બનાવે છે અને સમય મળે પેચવર્કની ચાદર બનાવવાનું કામ પણ કરે છે. તેમની આર્થિક સ્થિતિ સુધરી છે. 

અનિતાબેન વિધવા છે. પરિવારમાં બે બાળકો છે. આંગણવાડીમાં તેડાઘર બહેન તરીકે કામ કરતાં પણ એમની તબિયત ખરાબ થતાં એમને ત્યાંથી છુટા કરવામાં આવ્યાં. તે પછી થરાદ અને એની આસપાસમાં રહેતી અને  વિધવા હોય તેવી બહેનોનો સીવણ ક્લાસ નગરપાલિકા થરાદ અને vssm દ્વારા થયો હતો. જેમાં અનિતાબહેનને સીલાઈની તાલીમ મળી. એ પછી એક દુકાનમાં કારીગર તરીકે જવા માંડ્યા પણ પોતાનું મશીન હોય તો પોતે સારું કમાઈ શકે એવો વિશ્વાસ. આ અંગે vssmના કાર્યકર શારદાબેન સાથે એમણે વાત કરી મશીન માટે vssm માંથી લોન આપવા વિનંતી કરી. vssm દ્વારા વિચરતા અને જરૂરિયાતમંદ પરિવારોને પોતાનો સ્વતંત્ર ધંધો કરવા માટે વગર વ્યાજે લોન આપવામાં આવે છે. આપણે અનીતાબેનને પણ લોન આપી અને એમણે મશીન લઈને સિલાઈનું કામ શરુ કર્યું. બહેનોના કપડાં સીવવામાં એ કુશળ છે. પરિવારનું પાલન પોષણ પણ સરસ રીતે કરે છે. હાલમાં ભાડાના મકાનમાં રહે છે ભવિષ્યમાં પોતાનું મકાન કરવું છે અને બાળકોને ખુબ ભણાવવા છે એવો એમનો નિર્ધાર છે. 

 

ગુડ્ડી બહેન (સમદાબેન) ગૌસ્વામી. પતિ સાથે વિખવાદ થતાં તેઓ પિયરમાં રહે છે. પણ પિયરમાં વૃદ્ધ માં સિવાય બીજું કોઈ નહિ. માં પણ પેચવર્કની ચાદરો બનાવે પોતે પણ એ કામ કરવા માંડ્યા. પણ સિલાઈ કામ શીખે તો ખુબ કામ કરી શકાય એવી એમની લાગણી. vssm દ્વારા ચાલતા ક્લાસમાં એ સિલાઈકામ શીખ્યા. રાજપૂત બહેનો પહેરે એવા ચણીયા બનાવવાની એમની કુશળતા ખુબ સારી. vssmમાંથી લોન લીધી અને મશીન ખરીદ્યું. હવે સારી એવી આવક થાય છે તેઓ સીલાઈની સાથે સાથે પેચવર્કનું કામ વેપારી પાસેથી લઈને બીજી બહેનોને પણ આપે છે આમ કામ વિસ્તર્યું છે. જેનો એમને ખુબ આનંદ છે.

નાનુબહેન વિધવા છે. પરિવારમાં બે દીકરી છે. એક દીકરી ધો.૯ અને બીજી ધો.૭માં ભણે છે. પતિના ગુજરી ગયા પછી સાસરેથી એમને કાઢી મુક્યા. થરાદમાં છાપરું કરીને રહે છે. સિલાઈ ક્લાસમાં આપણે સિલાઈકામ શીખવ્યું અને સિલાઈ મશીન માટે લોન આપી. તેઓ બહેનોના ડ્રેસ બનાવે છે. સારી આવક થાય છે ઘર ચાલે છે અને vssmની લોન પણ ભરાય છે. 

ફોટોમાં vssmની મદદથી મળેલાં સિલાઈ મશીન સાથે નાનુબહેન

VSSM supports Kamleshbhai Raval start his own garage….

Kamleshbhai working at his garage 

Flooding of cities and towns during the monsoons is a common scenario in the Indian cities. Householders, small business holders and entrepreneurs suffer heavy losses during these annual event!! In the year 2014 the Tapi river of Surat flooded the low-lying areas in the city one of which was Bamroli. Kamleshbhai Raval had his garage in this area. He escaped the flooding but suffered heavy losses in business. With marginal savings it was difficult to revive garage back.  He decided to return back to his hometown Sandesari in Siddhpur-Patan. He and his wife became daily wage earners. Kamleshbhai however, wasn’t happy with this arrangement. 

Kamleshbhai had a knowledge  of VSSM’s livelihood initiative because in North Gujarat most of the nomadic communities are aware of VSSM’s initiatives for the nomadic communities. Kamleshbhai contacted VSSM’s Pareshbhai, requesting him for a loan from VSSM. Kamleshbhai was extended a Rs. 30,000/- loan for a garage in Chapi. Kamleshbhai added some of his savings to the amount and began the garage. The work is going on well and he is nearing completion of his loan. 

Kamleshbhai is no longer sorry for the loss and eventualy living Surat. He is happy to be in his home town amidst his near and dear ones and running a successful garage. “Hadn’t VSSM come to my rescue I still would be toiling as a manual labourer.” confesses an elated Kamleshbhai.

VSSM supports Kamleshbhai Raval start his own garage

vssmમાંથી વગર વ્યાજે લોન લઈને સુરેશભાઈ રાવળે પોતાનું ગેરેજ શરુ કર્યું. 

વર્ષ ૨૦૧૪માં તાપી નદીએ રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું. શહેરમાં રીક્ષાઓમાં લાઉડ સ્પીકર દ્વારા સલામત સ્થળે જવા જાહેરાતો ચોતરફ સંભળાતી હતી. સુરતના બામરોલી વિસ્તારમાં પાણી ચઢવા લાગ્યું. ત્યાં ગેરેજ ધરાવતાં કમલેશભાઈ રાવળ પણ ગેરેજ ઉપર પાણી આવતા સલામત સ્થળે જતા રહ્યા. મનમાં એક ચિંતા ગેરેજમાં પડેલા સામાનનું શુ થશે એ હતી પણ કુદરત આગળ કશું ચાલે. નહિ. પાણી ઓસર્યા પણ સુરેશભાઈના ગેરેજને ખુબ નુકશાન કરતાં ગયાં. ગેરેજને પાછું બેઠું કરવું મુશ્કેલ હતું. બચત પણ ખાસ નહોતી કે ફરી ધંધો કરી શકે. આખરે પાટણ જીલ્લાના સિદ્ધપુર તાલુકામાં આવેલા પોતાના વતન સંડેસરી પાછા ફર્યા. પતિ- પત્ની જે મળે એ છૂટક મજૂરી કરવા લાગ્યા પણ કારીગર એવા કમલેશભાઈનો જીવ છૂટક મજૂરીમાં લાગતો નહોતો.

ઉત્તર ગુજરાતમાં ‘વિચરતા સમુદાય સમર્થન મંચ’ની પ્રવૃતિને મોટાભાગની વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિના લોકો જાણે. vssm પોતાનો સ્વતંત્ર વ્યવસાય કરવા ઇચ્છતા વિચરતી જાતિના લોકોને વગર વ્યાજે લોન આપે છે આ વિગતો સુરેશભાઈ જાણે. એમણે vssmના કાર્યકર પરેશ રાવળનો સંપર્ક કરી મદદરૂપ થવા વિનંતી કરી. vssm દ્વારા  રૂ.૩૦,૦૦૦ની લોન છાપીમાં ગેરેજ કરવા આપવામાં આવી. સુરેશભાઈએ પણ પોતાની થોડી બચત ઉમેરી એમ કરતાં વ્યવસાય શરુ કર્યો. એમનું કામ ખુબ જ સારું ચાલી રહ્યું છે. હવે તો એમની લોન પણ પૂરી થવામાં છે. 

કમલેશભાઈને સુરત છોડ્યાનો વસવસો નથી. પોતાના ગામમાં- સમાજમાં આનંદપૂર્વક જીવન વ્યતીત કરે છે અને ગર્વથી કહે છે કે, ‘જો vssmએ સહાય ના કરી હોત તો આજેય છૂટક મજૂરી માટે રઝળવું પડત.’

ફોટોમાં vssmમાંથી લોન લઈને શરુ કરેલાં ગેરેજમાં કામ કરતાં સુરેશભાઈ રાવળ

VSSM supports Geetaben and Devabhai Kangasiyaa initiate a new business

Devabhai working on his hydraulic machine purchased from VSSM loan..

Devabhai and Geetaben Kangasiyaa reside in Rajkot. Devabhai earned his livening driving an auto rickshaw and that meant frequent involvement with the police and huge maintenance cost on his second hand vehicle. How to get out of it was a big question for him!! Devabhai planned to buy a hydraulic machine for plastic.  The couple had some savings but needed more money to begin their venture. They also planned a separate initiative for Geetaben that of selling jwellery and cosmetics. Devabhai  approached VSSM’s Kanubhai for a loan of Rs. 50,000. Kanubhai studied the proposal and potential of the business and sent his recommendations to VSSM. 

The couple began their individual ventures with the loan from VSSM. Devabhai fits plastic handles to vessels and the business has been good. “ I hardly have any free time now, finding a minute of extra time is an issue. My wife goes out for work so I and my parents look after the house. I work from home so I can take care of the house as well,” explained Devabhai on his new found success. "We are thankful to VSSM for giving us this interest free loan, who does that in these days???” he continued. 

Geetaben selling jewellery and cosmetics ..

Devabhai has already paid of Rs. 27,000 of his Rs. 50,000 loan. He saves some money and has also given up on his habit of gutka addiction. 

દેવાભાઈ અને ગીતાબહેન કાંગસિયાએ vssmની મદદથી નવા વ્યવસાયમાં ઝંપલાવ્યું

દેવાભાઈ અને ગીતાબહેન કાંગસિયા પતિ પત્ની રાજકોટમાં રહે. દેવાભાઈ રીક્ષા ચલાવતાં. પણ પોલીસ સાથે સતત માથાકૂટ થાય. જૂની રીક્ષા એટલે વારેઘડીએ રીપેરીંગનો ખર્ચ પણ આવે. શુ કરવું? દેવાભાઈને પ્લાસ્ટિક હાઇડ્રોલીક મશીન ખરીદવું હતું. થોડી બચત પણ હતી પણ હજુ પૈસાની જરૂર હતી. એમના પત્ની ગીતાબહેનને પણ શૃંગાર પ્રસાધનો વેચવાનું કામ કરવું હતું પણ મૂડી નહોતી.

vssmના કાર્યકર કનુભાઈને દેવાભાઈએ મશીન ખરીદવા તથા એમના પત્ની ગીતાબહેનને કટલરીનો સામાન વેચવા રૂ.૫૦,૦૦૦ ની લોન આપવા કહ્યું. હાઇડ્રોલીક મશીન પર કામ કેવું મળશે વગેરે સંદર્ભે કનુભાઈએ વિગતે અભ્યાસ કરીને  vssmમાં દેવાભાઈની અરજી મોકલી આપી. આપણે એમને લોન આપી જેમાંથી પતિ – પત્ની બન્નેએ કામ શરુ કર્યું. મશીન પર વાસણોમાં પ્લાસ્ટીકના હાથા ફીટ કરવાનું કામ ખુબ સરસ રીતે દેવાભાઈ કરી રહ્યા છે. એ કહે છે એમ, ‘એક મિનીટ માટે પણ નવરાશ નથી મળતી. મારી પત્ની ગીતા હવે વેપાર કરવા બહાર જાય છે એટલે ઘરે હું મારા માં-બાપની સંભાળ રાખું છું અને કામ પણ કરું છું. અમને વગર વ્યાજે પૈસા કોણ આપે પણ મારા પર ભરોષો મુકીને સંસ્થા(vssm)એ મદદ કરી. એ માટે સૌનો આભાર માનું છું.’ દેવાભાઈએ રૂ.૫૦,૦૦૦ ની લોનમાંથી રૂ.૨૭,૦૦૦ ની લોન તો ભરી પણ દીધી.  પહેલાં ગુટખા અને મસાલો ખાતા દેવાભાઈ એ વ્યસન પણ છોડી દીધું છે અને નાની બચત પણ કરે છે.

ફોટોમાં ગીતાબહેન કાંગસિયાએ  vssmમાંથી  લીધેલી લોનથી કટલરીનો સમાન વેચવાનું શરુ કર્યું તે જોઈ શકાય છે  અને દેવાભાઈ કાંગસિયાએ vssmમાંથી લીધેલી લોનથી હાઇડ્રોલીક મશીન ખરીદ્યું જેના ઉપર તેઓ કામ કરી રહ્યા છે 

De-addcition is one of the main eligibility criterion for VSSM loan...

Deepakram handcrafting his products 

Deepakram Gadaliyaa and his family reside in Rajkot’s Ghanteshwar locality. He earns his living making iron tools and kitchen appliances just as his forefathers did. Making and selling these goods requires him to move from village to village. As a result of such constant wandering he was unable to get his identity proofs while his fellow community members had acquired the required documents. VSSM has even extended financial support to many of the settled Gadaliyaa families. Deepakram approached VSSM to help him acquire his identity documents. 

VSSM’s Kanubhai recommended him for a loan from VSSM. With a Rs.10,000 loan Deepakram bought iron in bulk at wholesale rates  and a linkage with the seller was established. Now Deepakram does not require to go selling his products, he sells his products at the same rate he retailed to the merchant and makes good profit. He is saved from wandering to sell his stuff and can focus on production. 

One of the pre-condition of applying for a loan from VSSM and a basic criteria for eligibility is that the applicant must be addiction free. Addiction to alcohol amongst Gadaliyaa men is rampant, VSSM has given loans to a lot of Gadaliyaa families. These men have given up their addictions after receiving the loan.  One day there were a few guests in the settlement from Rajasthan. The men had their  round of alcohol. Just then Kanubhai happen to visit the settlement and saw the men with their drinks. "Henceforth I will never help with any work in this settlement,” declared Kanubhai and left. The residents kept calling Kanubhai till 10 in the night but he refuced to speak to them. In the morning Panetarben called Kanubhai, “we are extremely sorry for what happened yesterday. every one is repenting, we broke your trust in us, kindly put that faith for one last time. Don’t help us, but please be with us. Please Kanubhai,” she pleaded sorry on behalf of the community. Pantarben has also been given a loan by VSSM. Later Kanubhai went to the settlement and everyone said sorry to him. This incident happened a while ago and everyone has completely left alcohol and are experiencing the benefits of staying sober. 

vssm દ્વારા વિચરતા પરિવારોને આપવામાં આવતી લોનથી લોકો વ્યસન મુક્ત થઇ રહ્યા છે

રાજકોટમાં ઘંટેશ્વર વિસ્તારમાં દીપકરામ ગાડલિયા પરિવાર સાથે છાપરામાં રહે. બાપદાદાનો પરંપરાગત વ્યવસાય લોખંડમાંથી વિવિધ ઓજારો બનાવવાનો દીપકરામ કરે. તવી, તાવેતા, કુહાડી, દાતરડાં, ખુરપી વગેરે બનાવે અને ગામેગામ ફરી વેચે. ગાડલીયા વસાહતમાં રહેતાં અન્ય પરિવારો હવે રાજકોટમાં જ સ્થાઈ રહીને વ્યવસાય કરતા થયા છે. vssm દ્વારા એમને વ્યવસાય માટે લોન પણ આપવામાં આવી છે. પણ દીપકરામ સ્થાઈ રહે નહિ એટલે એમને પોતાની ઓળખના આધારો પણ મળે નહિ. બાળકો ભણવા પણ જાય નહિ. પણ ઘંટેશ્વરમાં રહેતાં તમામ પરિવારોને પોતાની ઓળખના આધારો મળ્યા પછી દીપકરામે પોતાને પણ વ્યવસાય માટે અને પુરાવા મેળવવા મદદ કરવા વિનંતી કરી. 

કનુભાઈએ એમને લોખંડના ઓજારો બનાવવા સામટું લોખંડ ખરીદવા માટે vssmમાંથી રૂ.૧૦,૦૦૦ ની લોન અપાવી અને સ્થાનિક વેપારી સાથે એમનુ જોડાણ પણ કરાવ્યું જેથી બનાવેલો સમાન વેચવા માટે બહાર ના જવું પડે. દિપકરામ જે ભાવે ગામે ગામ ફરીને સમાન વેચતા એજ ભાવે રાજકોટના દુકાનદારને એ વેચે છે. નફો પણ પ્રમાણમાં ઠીક ઠીક થાય છે. 

vssm દ્વારા જે પરિવારોને લોન આપવામાં આવે છે એ પરિવારો વ્યસન મુક્ત હોવા જ જોઈએ એવો આપણો આગ્રહ છે. ગાડલિયા પરિવારમાં આપણે અગાઉ પણ લોન આપી છે. અહિયાં દારૂનું વ્યસન મોટાભાગના પુરુષો કરે પણ લોન લીધા પછી સૌએ એ છોડી દીધું. એક દિવસ રાજસ્થાનથી વસાહતમાં મહેમાન આવ્યાં અને બધા જ પુરુષો દારૂ પી ગયા. કનુભાઈ પણ એજ વખતે વસાહતમાં ગયા. એમને ખબર પડી એટલે કનુભાઈએ ‘હવે પછી આ વસાહતના એક પણ કામમાં હું સહભાગી નહિ બનું’ એમ કહીને નીકળી ગયા. વસાહતના લોકોએ રાતના ૧૦ વાગ્યા સુધી કનુભાઈને મનાવવા ફોન કર્યા પણ કનુભાઈએ ફોન પર વાત કરી જ નહિ.. છેવટે સવારે વસાહતમાંથી પાનેતરબહેન કે જેમને vssm માંથી લોન આપવામાં આવી છે એમનો ફોન આવ્યો અને એમણે કહ્યું, ‘કનુભાઈ કાલની આખી રાત બધાની પસ્તાવામાં ગઈ. તમારો ભરોષો અમે તોડ્યો છે પણ હવે છેલ્લીવાર ભરોષો કરો. ભલે અમારા કામમાં તમે સહભાગી ના બનો , મદદ ના કરો પણ તમે અમારી સાથે છો એ વાતથી પણ અમને નિરાંત છે. અમને માફ કરો અને ગુસ્સો થુંકી દો.’ તે પછી કનુભાઈ વસાહતમાં ગયા સૌએ માફી માંગી. આ વાતને ઘણો સમય થયો પણ સૌએ વ્યસન સાવ છોડી જ દીધું.. વસાહતના સૌ વ્યસન છોડ્યા-ના ફાયદા પણ સમજ્યા છે.

ફોટોમાં લોખંડમાંથી વિવિધ ઓજારો બનાવતા દીપકરામ

VSSM supports Vansfoda families get in to business ventures different from the traditional occupations….

Haribhai Vansfoda and Hirabhai showing the workers how to build the fence

This is a story  about 8 Vansfoda families who for many years have been staying on the wasteland in the outskirts of Bedi village in Rajkot. As is the case with thousands of nomadic families these families too did not have any identity proofs like Voter ID cards, Ration Cards etc. VSSM facilitated the obtainment of these documents for them. 

The Vansfoda is the community skilled in making bamboo basketry but, with the shrinking demand of their products and supply of raw material the community is gradually shifting to other menial professions one of which is building fences around farms. However it is difficult for them to find work all the time. They need to keep wandering in search for work. Remaining away from home for long period isn’t advisable especially when officials come to verification of their address. 

Vansfoda family with their identity proofs acquired because
of relentless efforts of VSSM’s Kanubhai...

With an intention to find solution to this continuous wandering 2 families decided to start their business of selling plastic homeware. VSSM provided a loan of Rs. 10,000 each to both the families. But they later realised that the business will not stop their wandering as they were to move from village to village to sell their plasticware. Ultimately they decide d to take up contracts of building fences just like they did earlier but in a different role, earlier they worked as labourers but now they took up the jobs as contractors. With the loan amount raw material like barb wire, cement pillars etc and took some material on credit from the supplier. Once the farmer makes payment after the job is done the money is used to pay VSSM’s loan instalment,  credit amount tot the supplier and run the household. The families  are gradually settling down and improving their economic footing. 

Vansfoda family with their identity proofs acquired because 
of relentless efforts of VSSM’s Kanubhai...

We are glad to witness such changes in lives of the nomadic families and hope to support more and more families improve their financial status enabling them to live a dignified life. 

vssmની મદદથી વાંસફોડા પરિવારોએ નવા વ્યવસાયમાં ઝંપલાવ્યું.

રાજકોટ તાલુકાના બેડીગામમાં ૮ વાંસફોડા પરિવારો ગામથી દુર પડતર ખરાબાની જમીનમાં વર્ષોથી રહે. પણ આ પરિવારો પાસે પણ અન્ય વિચરતી જાતિની જેમ જ પોતાની ઓળખના પુરાવા એટલે કે, મતદારકાર્ડ, રેશનકાર્ડ વગેરે નહિ. vssmની મદદથી આ બધું આ પરિવારોને મળ્યું. હવે પ્રશ્ન રોજગારીનો હતો. વાંસમાંથી  સુડલા, ટોપલા બનાવવાનું કામ કરતા વાંસફોડા પરિવારો વાંસ મોંઘો થતાં આ વ્યવસાય છોડી ખેતરમાં તારની વાડ કરવાની મજૂરી તરફ વળ્યા. પણ ગામમાં કાયમ મજૂરી મળે નહિ અને સતત વિચરતા રહે તો પણ જે આધાર પુરાવા મળ્યા છે એની ખરાઈ વખતે તકલીફ ઉભી થાય. એમણે પ્લાસ્ટીકના તબકડા વેચવાનું નક્કી કર્યું અને એ માટે ૮ માંથી બે પરિવારોએ શરૂઆતમાં લોન લેવાનું નક્કી કર્યું. આપણે રૂ.૧૦,૦૦૦ની લોન પ્રત્યેક પરિવારને આપી. પણ લોન લીધા પછી એમને પ્રશ્ન થયો કે તબકડા વેચવા પણ ગામે ગામ ફરવાનું તો થવાનું જ ને.. એમને વિચરણ નહોતું કરવું. હા વિચરણ આસપાસના ગામો સુધીનું ચાલે પણ જીલ્લા બદલી એમને નહોતી કરવી. આખરે તેઓ જે ખેતરમાં તાર ફ્રેન્સીગ કરવાની મજૂરી કરતા હતાં ત્યાં જ કોન્ટ્રાક પર જાતે જ તાર ફ્રેન્સીગનું કામ રાખવાનું નક્કી કર્યું. રૂ.૨૦,૦૦૦માં સિમેન્ટની થાંભલી અને તાર લાવ્યાં દુકાનદારે પણ થોડો વધારે સમાન ઉધાર આપ્યો. આમ કામ શરુ થયું. ખેડૂત તારની વાળનું કામ પતે પછી પૈસા ચુકવે. એમાંથી આ પરિવારનું ઘર ચાલે, vssmની લોનનો માસિક હપ્તો ભરાય અને દુકાનદારનું ઉધાર પણ ચૂકવાય. આ પરિવારોનું કામ ધીમે ધીમે કામ ગોઠવી રહ્યું છે. જેનો vssmને આનંદ છે.

વધુને વધુ વિચરતા પરિવારોને રોજગારી આપી શકીએ તો આ પરિવારોની આર્થિક સ્થિતિ જરૂર સુધરશે અને તેઓ સ્વમાનભેર જીવી શકશે. 

ફોટોમાં તારથી વાડ કેવી રીતે બાંધવામાં આવે છે એ બતાવતાં હીરાભાઈ અને હરીભાઈ વાંસફોડા અને તેઓ જે સ્થિતિમાં રહે છે ત્યાં vssmના કાર્યકર કનુભાઈની મદદથી તેમને મળેલાં ઓળખના આધારો સાથે બન્ને પરિવાર

VSSM supports Bhurabhai purchase a second hand jeep to ferry passengers...

Parshbhai Raval driving the purchased jeep..

Bhurabhai Raval stays in Deesa, Banaskantha. Both Bhurabhai and his son Paresh ferry passengers in a rented jeep. Everyday they rent the jeep for Rs. 500. At the end of the day the jeep needs to be returned back to its owner and if some days they have to attend to another work the owner gives away the jeep to some one else. Than they  keep waiting for their turn. The father-son duo felt that if they had their own jeep it would save them from all these apprehensions and bring them good earnings.  Buying a second hand jeep costs around Rs. 1,70,000. So how to go about was a question!!

When Bhurabhai came to know about VSSM’s initiative of lending money to nomadic communities to help them rebuild their livelihoods he approached VSSM team member Maheshbhai with a proposal for a loan to buy a second hand jeep. Maheshbhai discussed with Bhurabhai regarding his savings and his ability to pay back the loan. Maheshbhai referred his case to VSSM and helped him with getting a bank loan as well. So with his saving and loan from VSSM and bank Bhurabhai purchased a second hand jeep. Both father and son now drive separate vehicles and have doubled their income. They plan to purchase another jeep once the loan for this one is paid off. 

The support VSSM is extending to such individuals from nomadic communities is helping them attain financial security and understand financial management. 

vssmની મદદથી વિચરતી જાતિના ભૂરાભાઈ રાવળએ પોતાની માલિકીની જીપ ખરીદી

બનાસકાંઠાના ડીસામાં રહેતાં ભુરાભાઈ રાવળ અને એમનો દીકરો પરેશ ભાડેથી જીપ લઈને ચલાવે. રોજના ભાડા પેટે રૂ.૫૦૦ જીપ માલિકને આપે. વળી જીપ માલિકના ઘરે રોજ જીપ લેવા અને મુકવા પણ જવાનું.  ક્યારેક કોઈ કારણસર રજા રાખવાનું મન થાય પણ રજા રાખે તો જીપ તો ભાડે ફરે એટલે બીજા કોઈ ડ્રાઈવરને સોંપી દેવાય. એટલે બીજા દિવસે જીપ મળશે કે નહિ એનો પણ ભય લાગે. 

પોતાની જીપ હોય તો સ્વતંત્ર રીતે વ્યવસાય થઇ શકે પણ એ માટેના પૈસા નહોતા. રૂ.૩૦,૦૦૦ની બચત હતી પણ એટલા રૂપિયામાં જીપ આવે નહિ. જૂની જીપની કિંમત પણ ૧,૭૦,૦૦૦. શુ કરવું? 

vssm વિચરતા પરિવારોને  આર્થિક રીતે પગભર કરવા માટે - સ્વતંત્ર વ્યવસાય માટે લોન આપે છે એ અંગે ભુરાભાઈને ખબર પડી. એમણે vssmના કાર્યકર મહેશભાઈને જૂનામાંથી જીપ ખરીદવા માટે લોન આપવા કહ્યું. મહેશે એમની સાથે બેસીને જીપની કિંમત અને એ પ્રમાણે એમની બચત, vssmમાંથી રૂ.૨૦,૦૦૦ની લોનની ગોઠવણ અને બાકીની રકમની બેંકમાંથી લોન કરી આપવામાં મદદ કરી.  ભુરાભાઈ જૂની જીપ લાવ્યાં. પરેશભાઈ એ જીપ ચલાવે. ભુરાભાઈ પણ ભાડેથી બીજાની જીપ ચલાવે છે. બીજી જીપ ખરીદવાની ઈચ્છા છે જેથી બાપ – દીકરો બંને મહેનત કરી શકે. 

વિચરતા પરિવારો ધીમે ધીમે આર્થિક રીતે સદ્ધર થઇ રહ્યા છે. બેંક સાથેના નાણાંકીય વ્યવહારો પણ એ સમજતા થયા છે જેનો આનંદ છે..

ફોટોમાં માલિકીની જીપ ચલાવતાં પરેશભાઈ રાવળ

Not just providing a loan but mentoring the nomadic families in improving their financial health….

Deviben Devipujak at her residence she showed
her the types of watches she sells.  

Deviben Devipujak along with her husband  Bahadurbhai, and two daughters stays in the Gulbai Tekra area of Ahmedabad. Bahadurbhai works in a grocery shop during the day and sets up his kiosk to sell home decor stuff on the footpath at Law Garden, one of the posh locality of Ahmedabad.

The gap in the income and expenditure skewed the business economics of this family. Normally the profit in reinvested in buying the products but since the family couldn’t save enough borrowing money from private money lenders became necessary. Deviben has also put her jewellery as guarantee at a private money lender. On the face of it the system seems to be working well but a close examination would reveal the are under deep debt, enjoy absolutely no independence and function as sales men of established wholesale merchants.

VSSM’s Elaben the team member who works closely with the nomadic communities staying in an around Ahmedabad is much aware of the social and economic conditions of these families, she knew the struggle  Deviben and her family endures. Elaben referred Deviben to VSSM for a loan of Rs. 20,000. She also provided guidance to the family in managing the finances by advising them to not incur more debts. She also asked Deviben to support her husband with his business. Now the couple works together and the earning have improved. The debt they would incur every 15 days has stopped, they haven’t taken any money since last 4 months. Business is doing okay as well.

The couple is happy and the mood is upbeat. They intend to educate their daughters well, save and get back the jewelry she has deposited as guarantee. We hope they are able to do that at the earliest.

When we went to meet Deviben at her residence she showed (as seen in the picture) her the types of watches she sells.  

vssmના માધ્યમથી પગભર થનાર વિચરતા પરિવારો આયોજન કરતાં થયા..

દેવીબહેન દેવીપૂજક તેમની બે દીકરીઓ અને પતિ સાથે ગુલબાઈ ટેકરા વિસ્તારમાં રહે. તેમનાં પતિ બહાદુરભાઇ દિવસે કરિયાણાની દુકાનમાં કામ કરે અને સાંજે લો ગાર્ડન પાસે ભરાતા બજારમાં ફૂટપાથ પર બેસીને કટલરીનો સામાન, તોરણ, ઝુમ્મર વગેરે વેચે અને દેવીબહેન ઘર સંભાળે..

આમ તો બહાદુરભાઇએ સામાન વેચી અને એમાંથી થતી આવકમાંથી જ બીજો સમાન ખરીદવાનો હોય પણ આવક અને જાવકમાં બચત ના થાય એટલે દેવું કરીને સામાન લાવવો પડે જેના કારણે કમાણીનો મોટો ભાગ દેવું ચુકવવામાં જ જતો રહે. દેવીબહેને તો ધંધાનો સામાન ખરીદવા માટે પોતાનાં લગ્ન વખતના દાગીના પણ ગીરવે મુક્યા છે..આ પ્રકારે વ્યવસાય કરતાં વિચરતી જાતિના દરેકને એમ લાગે કે પોતે પોતાનો સ્વત્રંત વ્યવસાય કરે છે પણ ખરા અર્થમાં તો એ કોઈ વેપારીના ફેરિયા તરીકે જ કામ કરતા હોય.

દેવીબહેનની સમગ્ર સ્થિતિ vssmના કાર્યકર ઈલાબહેનના ધ્યાને આવી. ઇલાબહેને આ પરિવારને નવો સામાન ખરીદવા માટે રૂ.૨૦,૦૦૦ ની લોન vssmમાંથી અપાવી. સાથે સાથે રૂ.૨૦,૦૦૦ માંથી ખરીદેલો સામાન વેચાતો જાય એમ એમ નવો ભરતો જવાનો, નવું કોઈ દેવું નહિ કરવાનું અને સાંજે દેવીબહેને પણ બહાદુરભાઇને મદદ કરવા જવાનું એમ સમજાવ્યું...

ઈલાબહેનના કહેવાથી દેવીબહેને પતિ સાથે જવાનું શરુ કર્યું, એમના પતિ ફૂટપાથ પર પાથરણું લઈને બેસે અને દેવીબહેન ઝંડીમાં ઘડિયાળ, બેલ્ટ વગેરે લઈને ફરતાં વેપાર કરે.. પરિવારનું ગાડું ઠીક ઠીક ગબડી રહ્યું છે. આપણે એમને મોનીટર કરીએ છીએ.. પહેલાં દર ૧૫ દિવસે દેવું કરીને ૩૦૦૦ થી ૪૦૦૦ લઇ આવતા હતાં એ હવે બંધ થઇ ગયું છે ૪ મહિનાથી એમણે કોઈ પાસેથી પૈસા લેવાની જરૂર પડી નથી.. ધંધો પણ બરાબર થઈ રહ્યો છે.  દેવીબહેન વ્યવસાયમાં આવેલી આ સ્થિરતાથી ખુબ રાજી છે. એ કહે છે, ‘બે દીકરીઓને ખુબ ભણાવવી છે, નાની બચત કરવી છે અને ગીરો મુકેલા દાગીના છોડાવવા છે.’ એમની આ ઈચ્છા ઝડપથી પૂરી થાય એવી અભ્યર્થના..

દેવીબહેનના ઘરે જવાનું થયું ત્યારે પોતે કેવી ઘડિયાળ વેચે છે એ એમણે હોંશભેર બતાવ્યું જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે.

A loan from VSSM helps Rameshbhai Nat start his own venture..

Rameshbhai Nat performing acrobatics

The plight of daily wage earners is extremely pathetic in our country, providing absolutely no security against family emergencies, medical emergencies etc. The day you don’t work you hardly are left with money to feed the family. The daily income isn’t enough to enable savings for the rainy day…which believe us are many when they are engaged in extremely labour intensive jobs. 

The case of Rameshbhai Nat goes on to prove just that. ..

Rameshbhai Nat from Deesa in Banaskantha earned his living by performing acrobatic acts on the road side.Sometimes he got diagnosed with TB. The illness soon began taking toll on him. The family’s sole earning member in bad health meant difficulties for the family as well. The responsibility of keeping the kitchen fires burning, taking Rameshbhai to hospital, taking care of family fell on Rameshbhai’s wife. After a while she also felt the exhaustion go the increased work load. 

VSSM knew Rameshbhai well but some how  got to know about his condition after a while. He needed immediate medical attention. We referred him to Civil hospital but as the treatment there diid not suit Rameshbhai he was hesitant to go to Civil hospital. Hence, we began his treatment with a private clinic and intake of nutritious food was ensured. We enrolled his kids with the Doliya hostel. Gradually Rameshbhai recovered from his illness and his health improved. 

One day we received a call from Rameshbhai, “ Ben, the articles required by me to carry out acrobatic acts are with some one else. If i bring it on rent I would be spending more than earning but, if I invest in purchasing my own articles  I would be earning and saving more. Right now I do not have that kind of money to invest, if VSSM loans me Rs. 10,000 I can buy my own stuff and pay the money back on regular instalments. We got his point and gave him a loan of Rs. 10,000. With the amount he has purchased the required items.

Rameshbhai is happy with his independent venture while his kids are doing well in Doliya hostel..

vssm માંથી લોન લઈને નટ રમેશભાઈએ સ્વતંત્ર કામ શરુ કર્યું..

બનાસકાંઠાના ડીસામાં રહેતાં રમેશભાઈ નટ અંગ કસરતના ખેલ કરીને પરિવારનું પાલન પોષણ કરે. વર્ષોથી ખેલ કરતા રમેશભાઈને TBની બીમારી લાગુ પડી.. શરીર સાવ નંખાઈ ગયું.. પરિવાર મોટો અને કમાવવાવાળા જ બીમાર થઇ ગયા. રમેશભાઈના પત્ની મજૂરી કરે પણ રમેશભાઈ ને દવાખાને લઇ જવાનું અને ઘરનું બધું કામ પણ કરવાનું. માનસિક રીતે એ પણ થાકી ગયા હતાં. આ પરિવાર સાથે આમ તો vssm તરીકે અમારો નાતો ઘણો ઘાઢ પણ રમેશભાઈની આ હાલત વિષે થોડી મોડેથી ખબર પડી. 

રમેશભાઈને તત્કાલ સારવારની જરૂર હતી. સિવિલમાં મફત દવા થાય પણ એ દવા લીધા પછી રમેશભાઈના કહેવા પ્રમાણે વધારે ખરાબ હાલત થાય છે એટલે એ દવા લે નહિ. આખરે ખાનગી દવાખાનામાં અમે દવા શરુ કરાવી અને સાથે સાથે પોષણ યુકત આહાર આપવાનું શરુ કર્યું. બાળકોને vssm સંચાલિત ડોળીયા હોસ્ટેલમાં ભણવા દાખલ કર્યા. રમેશભાઈ ધીમે ધીમે સજા થવા માંડ્યા. જ્યાં પહેલાં હાડકા દેખાવા માંડ્યા હતા એ તબિયત પણ હવે સારી થઇ.

એક દિવસ રમેશભાઈનો સામેથી ફોન આવ્યો એમણે કહ્યું, ‘બહેન મારો ખેલ કરવાનો સામાન વાંસ અને દોરડાં મારી પાસે નથી એટલે મારે કોઈની ટુકડીમાં ખેલ કરવા જવું પડે એટલે મને ઓછા પૈસા મળે. પણ જો હું મારો પોતાનો ખેલ કરવાનો સમાન વસાવું તો મને ઘણો ફાયદો થાય. હાલમાં મારી પાસે એવી કોઈ મૂડી નથી જેનું હું રોકાણ કરી શકું. vssm મને રૂ.૧૦,૦૦૦ ની લોન આપે તો હું મહીને ૧,૦૦૦ નો હપ્તો ભરીશ પણ એમ કરતાં મારો પોતાનો સમાન થઇ જશે અને મારું જીવન સુધરી જશે.’ રમેશભાઈની વાત સાંભળ્યા પછી આપણે એમને  રૂ.૧૦,૦૦૦ ની લોન આપી જેમાંથી એ ખેલ કરવાનો નવો સમાન લાવ્યા જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે. 

રમેશભાઈ પોતાનો સ્વતંત્ર વ્યવસાય થતાં ઘણા ખુશ છે. એમના બાળકો પણ ડોળીયાગામમાં ચાલતી આપણી હોસ્ત્લેમાં સરસ ભણી રહ્યા છે. 

ફોટોમાં vssm દ્વારા આપવામાં આવેલી લોનથી લીધેલા ખેલ કરવાના સાધનો સાથે ખેલ કરતા રમેશભાઈ નટ

VSSM helps Devipujak Tejmalbhai For Livelihood

VSSM Helps Devipujak Tejmalbhai  For Livelihood

VSSM’s support helps Tejmalbhai improve his standard of living….

Tejmalbhai Devipujak stays in a shanty near Hawaii Pillar in Deesa, Banaskatha. He and his wife Sonalben, earn their living by selling grass, the couple harvests grass (cattle fodder) from neighbouring farms, brings it to an open plot where lot of cows graze, people come and buy grass from them and feed the grazing cows. Many Hindus follow this early morning  ritual of feeding the cows and individuals in the business of selling grass make brisk business, earning was good for Tejmalbhai as well  but the problem he faced was getting the hand cart on rent every day. The lorry rental service opened at 9 in the morning  by this time it got very late for him to bring the grass from the farms. The  couple sets out every morning at 4,  harvest and load grass in an auto  rickshaw and later load it in a hand cart and bring it to the plot for selling. Sometimes where the lorry owner needs the cart he would come and take it from Tejmalbhai in the middle of his business hours, so what if the cart was rented for an entire day!!! He couldn’t question the action since  there was this fear  that it could lead to denial of cart on rent on next day.

Tejmalbhai had recently moved to Deesa and VSSM’s Maheshbhai knew him. When Tejmalbhai became aware of VSSM’s livelihood initiative he requested for a loan to buy a hand cart. VSSM provided a loan of Rs. 5,500/- to which he added some more and bought a hand cart. The couple now takes the cart to the farms that helps them save the rickshaw fare. Sonalben now sells grass from another spot, almost doubling  the couple’s daily  income. They pay an instalment of Rs. 500 every month. Their standard of living is gradually improving. From a shanty they have moved to stay in a decent rented house. Tejmalbhai now wants to buy a Chakda  an indigenous loading vehicle of Gujarat, so that he can load and ferry more grass.

The collapse of traditional occupations are forcing the nomadic families reinvent their livelihood sources and such success stories spread a sense of joy amongst the team of VSSM and people associated with it.

In the picture Tejmalbhai with his  hand cart…..


વિ.એસ.એસ.એમ. પાસેથી લોન લેનાર તેજમલભાઈનું જીવન ધોરણ બદલાયું..

તેજમલભાઈ દેવીપૂજક બનાસકાંઠાના ડીસામાં હવાઈ પીલર પાસે છાપરુ કરીને રહે. પતિ પત્ની બંને ડીસા આજુબાજુના ખેતરમાંથી લીલી ચાર ખરીદીને લાવે અને ડીસા હાઇવે પરના ખુલ્લા પ્લોટમાં જ્યાં નધણિયાત ગાયો ઊભી રહે છે ત્યાં ઘાસ વેચવા માટે ઊભા રહે. લોકો તેજમલભાઈ પાસેથી પાંચ કે દસ રૂપિયાની ચાર(ઘાસ) ખરીદીને ગાયોને ખવડાવે. આમ તો આ વ્યવસાય ખૂબ સારો. મળતર પણ સારુ મળે પણ દુઃખ એક જ વાતનું હતું. તેજમલભાઈ જે લારી લઈને ઘાસ વેચવા ઊભા રહેતા તે લારી રોજના રૂપિયા ૨૦ આપીને ભાડેથી લાવવી પડતી. લારી રોજ વેહલી સવારે મળી જાય તો ગામડાંમાંથી ઘાસ લાવવામાં સરળતા પડે પણ બજારમાં દુકાનો ખુલે ત્યારે સવારે ૯:૦૦ વાગે જ લારી મળે એટલે લારી મળે ત્યારે જ ઘાસ ખરીદવા જવાનું કરી ન શકાય. કારણ દાન – ધર્મ તો મોટાભાગે સવારના જ થાય. એટલે તેજમલભાઈ અને તેમના પત્ની સોનલબહેન રોજ ચાર, પાંચ કિ.મી. દૂર ખેતરમાંથી રીક્ષા બાંધીને ઘાસ લઇ આવે. આમ રીક્ષા ભાડામાં પણ પૈસા નાખવા પડે.

રીક્ષામાં લાવેલું ઘાસ લારીમાં ખાલી કરીને ખુલ્લા પ્લોટમાં તેજમલભાઈ ઉભા રહે. પણ ક્યારેય લારીના માલીકને લારીની જરૂર પડે ત્યારે આવીને લારી લઇ જાય. લારીનો માલીક હોય એટલે ના પણ ના પાડી શકાય, દલીલ કરી શકાય કે લારી તો આખા દિવસના ભાડા પેટે લીધી છે પણ પછી આવી દલીલ કરે તો બીજા દિવસે લારી નહી મળે તેવો ભય લાગે એટલે ચલાવી લેવું પડે.

વિ.એસ.એસ.એમ.ના કાર્યકર મહેશને તેજમલભાઈ સારી રીતે ઓળખે આમ તો તેજમલભાઈ થોડા સમય પેહલાં જ ડીસામાં રેહવા આવ્યા છે પણ વિચરતી જાતિના હોવાના નાતે વિચરતી જાતિઓ સાથે કામ કરવાવાળા સંસ્થાના કાર્યકરોને સૌ ઓળખવા માંડે. સંસ્થા દ્વારા નાના વ્યવસાયો માટે લોન આપવામાં આવે છે તે વિગતો તેજમલભાઈએ જાણી એટલે મહેશને લારી ખરીદવા લોન આપવા વિનંતી કરી. આપણે તેમને ૫,૫૦૦ની લોન આપી. થોડા પૈસા તેમને ઉમેર્યા અને લારી લીધી. હવે પતિ પત્ની બંને સવારે વેહલા ઊઠીને લારી લઈને ઘાસ લેવા ખેતરમાં જાય છે એટલે રીક્ષાભાડાના પૈસા બચે છે. સોનલબહેન પણ ઘાસ વેચવા ડીસાની એક બીજી જગ્યા પર જ્યાં ગાયો ઊભી રહે છે ત્યાં ઊભા રહે છે. આમ પતિ-પત્ની બંને ધંધો કરવા માંડ્યા છે. સંસ્થાને લોનનો માસીક હપ્તો રૂપિયા ૫૦૦ ભરે છે. હવે છાપરાંમાંથી તેઓ ભાડાના મકાનમાં રેહવા જતા રહ્યા છે. જીવનધોરણ ધીમી ગતિએ બદલાઈ રહ્યું છે.. આગળ શું કરવાનું આયોજન છે તેવું પૂછતા તેજમલભાઈ કહે છે, ‘છકડો લાવવો છે જેથી વધારે ઘાસ લાવી શકાય અને ફરતો ધંધો પણ કરી શકાય.’

વિચરતા સમુદાયોના પરંપરાગત વ્યવસાયો પડી ભાંગ્યા છે આવામાં તેમને નવા નવા વ્યવસાયો શોધી તે તરફ વાળવા અત્યંત આવશ્યક છે. વિ.એસ.એસ.એમ. દ્વારા લોનના રૂપમાં આ પરિવારોને મદદરૂપ થવાના પ્રયત્નો સફળ થઇ રહ્યા છે જેનો આનંદ છે.

ફોટોમાં લારી સાથે તેજમલભાઈ



 

Babubhai Bajaniyaa starts his independent venture from VSSM’s support.

Babubhai and his wife at their kiosk

Babubhai Bajaniyaa of Kuvaradgaum in Patan’s Sankheshawar district sings Bhajan’s - devotional songs, to earn his living. Along with singing Bhajan’s he also has developed a knack of repairing musical instruments. But both these activities weren’t enough to meet family’s financial needs, requiring Babubhai and his wife to work as masons. With three school going kids money has alway been an issue with this family. 

Babubhai got to know about VSSM’s initiative of providing interest free loan to needy but enterprising and hard working individuals from Nomadic communities. Babubhai shared his idea of owning a shop of selling and repairing musical instruments  requesting a loan of Rs. 20,000. VSSM’s Mohanbhai recommended Babubhai’s request to the organisation after understanding the feasibility of his  proposal. 

Babubhai has opened a small kiosk types shop ( as seen in the picture)  in Sankheshwar for sales and repairs of musical instruments. More than sales lot of repair jobs come his way. The folk musicians of the region know him, call up and come to get their instruments repaired. Along with the shop Babubhai continues to work as mason so the income has doubled. “Earlier running the household was an issue so saving for rainy day was out of question whereas he dual income now enables us to save,”confesses Bachubhai. 

Babubhai and his wife at their kiosk….

vssmની મદદથી વિચરતા સમુદાયના બજાણીયા બાબુભાઈ પોતાનો સ્વતંત્ર વ્યવસાય કરતા થયા

પાટણ જીલ્લાના શંખેશ્વર તાલુકાના કુવારદગામમાં રહેતાં બાબુભાઈ બજાણિયા ભજન કલાકાર છે. ભજન ગાતા ગાતા તબલાં અને અન્ય સંગીતના સાધનો રીપેર કરવાની સૂઝ પણ બનતી ગઈ. ભજન ગાઈને ઘર ચાલે નહિ એટલે પતિ –પત્ની બંને કડિયા કામ કરે. પરિવારમાં ત્રણ બાળકો અને એ બધા જ ભણે. પણ બાળકોના ભણતરનો અને ઘર ચલાવવાનો ખર્ચ ભેગો કરવો બાબુભાઇને મુશ્કેલ પડે. 

vssm દ્વારા વિચરતા પરિવારોને પગભર થવા સ્વતંત્ર વ્યવસાય કરવા માટે લોન આપવામાં આવે છે એ અંગેના સમાચાર બાબુભાઇને મળ્યાં. એમણે vssmના એ વિસ્તારના કાર્યકર મોહનભાઈનો સંપર્ક કર્યો અને પોતે સંગીતના સાધનોની દુકાન નાખવા ઈચ્છે છે અને એ માટે રૂ.૨૦,૦૦૦ની લોન vssmમાંથી મળે તો આખું કામ સરસ થઇ શકે એમ છે એમ એમણે જણાવ્યું. મોહનભાઈએ બાબુભાઈ ક્યાં દુકાન કરવાના છે વગેરે વિગતો જાણી અને vssmમાં બાબુભાઈને લોન આપવા સંદર્ભે અરજી કરી.

બાબુભાઈએ નાની દુકાન- આમ તો ફોટોમાં દેખાય છે એ ગલ્લા જેવી દુકાન શંખેશ્વરમાં કરી અને સૌ બાબુભાઈને ડબગર તરીકે ઓળખવા લાગ્યા છે. તેઓ સંગીતના સાધનો વેચે અને રીપેર પણ કરે. જોકે વેચાણ કરતા રીપેરીંગનું કામ વધારે મળે છે. હવે બાબુભાઈ કાયમ દુકાન પર બેસતાં નથી, હા કામ ના હોય એ સમયે તો એ દુકાન પર જ હોય પણ હવે એ વિસ્તારના તબલચી પાસે બાબુભાઈના નંબર છે એટલે જરૂર પડે બાબુભાઇને ફોન કરીને જ દુકાન ખુલ્લી હોય એવા વખતે તેઓ રીપેરીંગના કામ માટે જાય છે. જયારે બાબુભાઈ પણ દુકાનની સાથે સાથે કડીયાકામ કરે છે એટલે આવક પણ સારી મળે છે. બાબુભાઈ કહે છે, ‘પહેલા બચત નહોતી થતી ઘરનું માંડ પુરુ થતું, પણ હવે બચત થાય છે. મારી પત્ની પણ કામ કરે છે.. એટલે પ્રમાણમાં સારી એવી બચત થાય છે..

ફોટોમાં બાબુભાઈ તેમના પત્ની સાથે પોતાની દુકાનમાં..

vssmની મદદથી ઘણા પરિવારો લોન લઈને સ્વતંત્ર વ્યવસાય કરતા થઇ ગયા છે. આ પરિવારોને આર્થિક રીતે પગભર કરવા લોન આપવા માટે vssmમાં ભંડોળ આપનાર સૌ સ્વજનોનો  આભાર માનીએ છીએ..

VSSM helps 70 year old Amratbhai Raval to earn living for his family

Amaratbhai Raval (70)with his cart bought under
VSSM livelihood programme 

70 year old Amratbhai Raval from Banaskantha’s Deesa, belongs to the nomadic community of Raval, an extremely  hard-working community. Most of the Raval men work as loaders or cart pullers in the grains and wholesale  markets of towns and cities. 

Amratbhai’s only son Ashok, fell into bad company and did not work to earn living for his wife and 6 children compelling Amratbhai to earn for Ashok’s brood. Amratbhai requested VSSM to extend him an interest free loan of Rs. 5500 to buy a push cart. With the loan he bought a cart and began working at Deesa’s  main market, earning Rs. 150 to 200 daily. 

Somehow, over a period of couple of months Ashok  had a change of heart when he saw his old and frail  father working hard to feed his grand children. Ashok’s wife bought an old auto rickshaw and he became earning from the auto. “So why do you need to work now that your son has began earning, as such pushing cart is hard work, why don’t you sell it off?” we asked. 

“ Ashok’s family is  large and the kids are small, if they’ll eat well they’ll be able to grow well and work hard in future. I earn for Ashok’s small children..” replied Amratbhai, the loving and concerned  grandfather.  It was this concern that compelled Amratbhai to engage in such laborious livelihood. We are glad for such hard working people striving to make the fate of their families brighter than it was for them…...

In the picture - Amratbhai Raval with his lorry…...

vssmની મદદથી અમરતભાઈ રાવળે હાથલારી ખરીદી અને પરિવારને મદદરૂપ થઇ રહ્યા છે

બનાસકાંઠાના ડીસામાં રહેતા અમરતભાઈ રાવળ આમ તો ઉંમર ૭૦ ઉપરની. એટલે એ કહે એમ ‘મારી ઉંમર પરમાણે હવે હરી ભજન કરવાનું હોય. પણ મારો એકનો એક દીકરો અશોક ખરાબ સોબતે ચડી ગ્યો. એની વહુ અન ઇના છ છોકરાં બધાનું પૂરું તો કરવાનું ન?’ એટલે અમરતભાઈ એ હાથલારી માટે vssm પાસેથી રૂ.૫૫૦૦ની લોન(વગર વ્યાજની લોન) લીધી અને ડીસા બજારમાં લારીમાં સામાન ઢોવાનું કામ મેળવવા ઉભા રહેવાનું શરુ કર્યું. અમરતભાઈને નિયમિત રૂ.૧૫૦ થી રૂ.૨૦૦ નું કામ મળી જાય છે...

અમરતભાઈનો દીકરો અશોક પણ પોતાના પિતાને આ ઉંમરે કામ કરતાં જોઇને બદલાવવા માંડ્યો છે. એની પત્નીએ જૂની રીક્ષા લાવીને અશોકને આપી છે અને અશોક પણ છેલ્લા બે મહિનાથી રીક્ષા ચલાવે છે. અમરતભાઈને અમે પૂછ્યું, ‘હવે અશોક કમાય છે તમે લારીનું કામ મુશ્કેલ પડતું હોય તો રેહવા દો અને લારી કાઢી નાખો’ ત્યારે એમણે કહ્યું, ‘અશોકનો વસ્તાર મોટો છે અને હજુ છોકરાં નોના છે. આ છોકરાં હરખું ખાશે તો કાલ એ ગજું કરતાં થશે.. હાચું કહું તો હવે આ છોકરાંઓ માટે જ લારી ફેરવું છું.’ 

અમરતભાઈની એમના પરિવાર માટેની ચિંતા અને એ ચિંતાના કારણે જ આ ઉંમરે એમની મહેનત અને મહેનતનો થાક પણ એમના મોઢા પર નથી. મૂળ વિચરતી જાતિમાંનો રાવળ સમાજ સ્વભાવે જ ખુબ મહેનતુ.. ગંજ બજારમાં પોતાના ખભા ઉપર સામાન ઢોવાનું કામ કોઈ પણ ફરિયાદ વગર આ સમુદાયના પુરુષો કરે. આ મહેનતુ સમાજ ધીમે ધીમે આર્થિક રીતે સદ્ધર થતો જાય છે જેનો આનંદ છે..

ફોટોમાં લારી સાથે અમરતભાઈ રાવળ

Livelihood Generation for Nomadic Tribes by VSSM

VSSM’s support helps Rameshbhai have his independent business, improves his standard of living...

Rameshbhai with his vegetable cart

Rameshbhai with his vegetable cart

Rameshbhai and Manjuben are an extremely hard working couple from Diyodar. Rameshbhai works as a daily wage earning manual labour while Manjuben, with a basket mounted on her head, sets out everyday to sell vegetables.  The couple’s two elder daughters are married, staying with their husbands while the younger sons are studying. The main bread winner of the family is Manjuben because finding work everyday isn’t possible for Rameshbhai. The house practical runs on the income of Manjuben, saving money for rainy days was an impossible task for this family.

The family always remained short of even meeting the basic needs hence Rameshbhai  had a strong urge to  change his livelihood, he contemplated  having  a hand cart to sell vegetables,  but with no savings and income that was barely sufficient buying a hand cart was an impossible task.

Rameshbhai stays in a makeshift dwelling on a government land, since his name features in BPL list VSSM’s Naran has been striving hard to ensure Rameshbhai is allotted a residential plot. Naran remains  in close contact with families like Rameshbhai. They meet often to discuss the progress on their various applications and future directions. Rameshbhai knew about VSSM’s initiative of supporting nomadic individuals to start their own enterprise. He mentioned his intent to Naranbhai. “My wife sells vegetables and I also have a knack of selling vegetables. If VSSM supports us in purchasing a hand cart, two of us can do separate business and soon improve the economic condition of our family,” he suggested.

Vicharta Samuday Samarthan Manch - VSSM provided a loan of Rs. 5500 to which Rameshbhai also added a small amount. He bought a hand cart and now moves to various locality of Diyodar selling vegetables whereas Manjuben sells vegetables in the main market. The couple is working hard and earning well. They have moved to stay in a rented house now and are managing to save some amount as well. The EMIs to VSSM are also nearing completion.

Rameshbhai with his vegetable cart….

vssmમાંથી લોન લઈને રમેશભાઈએ સ્વતંત્ર વ્યવસાય શરુ કર્યો...અને છાપરામાંથી ભાડાના મકાનમાં રહેવા ગયા

દિયોદરમાં રહેતાં રમેશભાઈ છૂટક મજૂર કરે અને તેમનાં પત્ની મંજુબહેન ટોપલામાં શાકભાજી લઈને વેચવા ફરે. પરિવારમાં મોટી બે દીકરીના લગ્ન થઇ ગયેલાં એ સાસરે રહે અને નાના બે દીકરા અભ્યાસ કરે. રમેશભાઈના પરિવારની આવકનો મોટો આધાર મંજુબહેનની શાકભાજીની ફેરી પર જ. બાકી રમેશભાઈને નિયમિત મજૂરી મળે એમ હમેશાં ના બને. ક્યારેક રમેશભાઈને થાય કે એક લારી લઈને હું પણ ફેરી કરું તો સારી આવક ઉભી થાય પણ લારી લેવા માટેનીયે બચત ક્યાં હતી. રોજ કમાવવું અને ખાવું એવી આખા પરિવારની હાલત હતી.

રમેશભાઈ સરકારી જગ્યા પર છાપરું કરીને રહે. તેમનું નામ BPL યાદીમાં આવે અને તેમને રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મળે એ માટે vssmના કાર્યકર નારણ ખુબ પ્રયત્ન કરે. અવારનવાર આ બધા વિચરતા પરિવારો એક જગ્યા પર ભેગા થાય અને પોતાનું કામ ક્યાં પહોચ્યું એની ચર્ચા કરે.. અને તેમાં vssm દ્વારા થઇ રહેલા રોજગારલક્ષી કામો અંગે પણ વાત થાય. vssm સ્વતંત્ર વ્યવસાય માટે લોન આપે છે  એ રમેશભાઈ જાણે. એમણે નારણને કહ્યું, ‘મારી પત્ની શાકભાજી ટોપલામાં લઈને વેચે છે મને પણ આ કામ ફાવે છે, જો હાથલારી માટે તમે લોન આપો તો હું લારી લઇને શાકભાજીનો વેપાર કરું અને મારી પત્ની ટોપલામાં. બે માણસ કમાઈશું તો ઝટ સારો દિવસો આવશે.’ નારણે એમને vssmમાંથી રૂ.૫૫૦૦ની લોન અપાવી અને રમેશભાઈએ પોતાનાં વ્યવસાયને અનુરૂપ લારી બનાવડાવી થોડી રકમ પોતે પણ ઉમેરી.

રમેશભાઈ લારી લઈને શાકભાજી વેચવા દિયોદરમાં જુદી જુદી સોસાયટીમાં ફરે અને મંજુબહેન ટોપલામાં શાકભાજી લઈને બજારમાં બેસે છે. બંને મળીને સારું કમાઈ લે છે. હવે છાપરાંમાંથી તેઓ ભાડાના મકાનમાં રહેવા જતા રહ્યા છે. બેંકમાં નાની બચત કરતાં પણ થયા છે. vssmની લોન પણ હવે પૂરી થવામાં છે. ફોટોમાં રમેશભાઈ એમની લારી સાથે...

Nomadic Women Livelihood Generation by VSSM

Livelihood Generation by VSSM For Nomadic Women
Ameenaben, Bharatiben, Najinaben and Hetalben

VSSM supports 4 nomadic women to purchase sewing machines…...

Manibanagar is one of the suburbs of Kutchh’s Bhacahu. Vicharta Samuday Samarthan Manch - VSSM operates a school for the children of nomadic families here while women come to learn tailoring at this center. After completion of the 3 month long  course four women proposed VSSM for a loan to buy sewing machines. VSSM lent Rs. 8,000 to each of these applicants.   They have bought the sewing machines and began earning from it and are paying a Rs. 700 EMI as well. There is a gradual change in their standard of living as well.

In the picture Nomadic Women Ameenaben, Bharatiben, Najinaben and Hetalben who wants to support her husband in building a house of her dreams…..

vssm દ્વારા વિચરતી જાતિના બહેનોને સિલાઈ મશીન ખરીદવા માટે લોન આપવામાં આવી.

કચ્છના ભચાઉના મણિબાનગરમાં આરતી ફાઉન્ડેશનની મદદથી વિચરતી જાતિના બાળકોને ભણાવવાનું કામ ચાલે છે. આ  સેન્ટર પર જ મણિબાનગરમાં રહેતી વિચરતી અને વંચિત જાતીઓની બહેનો સિલાઈકામ શીખવા આવે. ૩ મહિના સિલાઈકામ શીખવ્યા પછી ચાર બહેનોએ પોતાના ઘરે સિલાઈ મશીન ખરીદી સિલાઈ કામ શરુ કરવા માટે મશીન ખરીદવા માટે લોનની માંગણી કરી. આપણે પ્રત્યેક બહેનને રૂ.૮,૦૦૦ ની લોન આપી. બહેનો મશીન લાવી અને કામ શરુ કરી દીધું. એમણે લીધેલી લોનનો માસિક રૂ.૭૦૦ નો હપ્તો પણ આ બહેનો ભરે છે. એમનું જીવન ધોરણ પણ બદલાયું છે..

ફોટોમાં પોતાના સિલાઈ મશીન સાથે અમીનાબહેન, ભારતીબહેન, નાજીનાબહેન, હેતલબહેન કે જેમના સ્વપ્ન ઘરમાં પોતાના પતિને આર્થિક રીતે મદદરૂપ થવાનું છે.